Kırk Hadis

Hadisler Üzerine

2006-02-18T12:59:00.000-08:00

Hadis ilmi önemli. Çünkü Kur'an'ı hayatımıza geçirebilmek ancak Peygamberimizin (salât ve selam onun) yaşamını içselleştirip, onu "örnek" almakla -taklit etmekle değil- mümkün.

Hadisleri bizlere ulaştırmada hadis imamlarına çok şey borçluyuz. Onlar ilk dönemlerde süzgeç gibi çalıştılar. Görülmemiş bir titizlikle 200 senede kendilerine kadar ulaşan yüz binlerce sözden sadece bir kaç binini seçtiler. Hadisleri rivayet zinciri açısından değerlendirip sahih, zâif ve bunların arasındaki birçok terimle sınıflandırdılar. Senetlerin sıhhatinin ardından elbette hadis metinlerinin de Kur'an'a ve sünnete uygunluk açısından değerlendirilmesi önemli. Sahih olarak nitelendirilen bir hadisin metni yanlış olabileceği gibi, zâif sayılan bir başkası da gerçeği söylüyor olabilir. Bunlar çok küçük ihtimal taşısalar bile mümkün durumlardır. Bize düşen, hadisleri ancak sağlam, güvenilir kaynaklardan öğrenmek ve nakletmektir.

Buradaki sayfalar sahih senetlerle rivayet edilmiş kırk hadis üzerine düşülen satırlardan oluşuyor. Her bir söz yol gösterici bir ışık gibi. Umuyoruz ki, hadis rivayetlerini kendi penceremizden anlama gayreti, "ahlâkı Kitab'ımız" olan Rasul'un (salât ve selam ona) hâlini kendi hayatlarımıza yansıtmaya destek olur. Anlamların satırlardan gönüllere yerleşmesi duası ve ümidiyle.

Kırk Hadis (alfabetik liste)

Allah'ın kulu ve elçisi
Ayırıcı Soru
Bir Olmak
Doğru ol!
Doğruluk ve Kalp
Döngü
Dönüş ancak O'na
Dünyalar onun olmuştur
Eski bir dost görmüş gibi
Ey Dost!
Garip bir Yolcu gibi
Gerçek Pehlivan
Gerçek Zenginlik
Gönüller Yapmaya Gelmek
Görünenler ve Hakikat
Göz Tokluğuyla
Güneş nereye gidiyor?
Hayırdan Mahrumiyet
Hayırları Tüketenler
İçiyle Dışıyla

İhtiyarladıkça gençleşir
İki Söz
İlim Yolunda
İnsan
İsraf ve Kibre Kaçmadan
Kim mutlu?
Mevlâm görelim neyler
Namazı Kaçıran
Nefsin Gözü
Neyi seversek, O'nu seviyoruz
Ömür binasının taşları
Orta Yol
Oruç Nedir?
Selam olsun
Sığınılacaklar
Şükür Bakışı
Tüm İnsanlık İçin
Uyaran ve Müjdeleyen
Yeşil ağaca benzer
Yolumuzun Güzelliği

"Dünyalar onun olmuştur"

2006-01-23T20:10:00.000-08:00

Sizden kim nefsinden emin, bedeni sıhhatli ve günlük yiyeceği de mevcut ise sanki dünyalar onun olmuştur.
Tirmizi, Zühd 34

Bu hadiste nefsin üç temel ihtiyacı vurgulanmış: emniyet, sağlık, gıda. Mutlu olmak için daha ne isteriz? Şöhret, makam, servet gerekli değil.

Aklıma Freudyen psikolojiden sonra hümanistik psikolojinin temellerini atan Maslow'un piramidi geliyor. İnsanların ihtiyaç basamaklarını kendince oluşturmuş. Bu piramit de şablon olarak pek çok konuda insanların önüne sunulur olmuş.

Fizyolojik ihtiyaçlar (yiyecek-içecek, vs.) ilk basamak, güvende olmak ikinci basamak, aidiyet (aile, sevgi, sosyal ilişkiler) üçüncü basamak, kendine güven (makam, mevki, ün) dördüncü basamak. İnsan hepsini aştıktan sonra da kendi yeteneklerinin sonuna kadar gitmeyi hedefliyormuş.

Bu tip beklentiler -modern yorumlarıyla birlikte- insanı mutlu etmek yerine ne kadar eziyor, diye düşünüyorum. Zihnimde film kareleri oluşuyor birden. Mesela, bir zamanlar, bir yerlerde ikinci basamağın gereği olarak sahip olduğu ailesi, üçüncü basamağın gereği olarak yeterince makam sahibi olamayan adamcağızın hayatını zehir ediyor. Ya da başka yerler, güvende olmak koşulunu sağlamak için kendi steril yaşam alanları dışına bir türlü çıkamayan zenginlerle dolu. Veyahut şurada bir genç yeterince prestijli bir meslek sahibi olamayacağı için hayatını kendine zehir etmiş ve beri yanda bunun simetriği. Onun da kazandığı prestijli bölüm hayatının yegâne tanım cümlesi olmuş. Hayatın ezici çarklarına girince, çoğumuz bu resimlerde bir yerlere girebiliriz gerçekten de. Modern hayata teslim olmamak çok zor...

Bazen şaşıyorum, Yunus bunca sözü nasıl söylemiş diye... Hakikaten ne güzel demiş:

Canlar canını buldum
Bu canım yağma olsun
Assı ziyandan geçtim
Dükkanım yağma olsun

İlim Yolunda

2006-01-18T01:10:00.000-08:00

İlim öğrenmek için yola çıkan kimse dönünceye kadar Allah yolundadır.
Tirmizi, İlim 2, (2649)

Hemen ilk soru akla geliyor: Allah yolunda olmak ne demektir? İlim deyince ne anlamalı?

İkinci sorudan başlayayım. Kur'an'ın insan sözü değil de Allah'tan olduğunun belki en önemli somut işaretlerinden biri ve belki de en önemlisi ondaki "ilim" vurgusu. Çünkü ilme önem veren bir bakış o dönemde o coğrafyada olabilecek bir anlayış değil.

Ki, hakikaten cahiliye dönemine baksak, toplumda okuma-yazma bilenlerin sayısı çok az. En el üstünde tutulan meslek şairlik. Belki ilim namına ortada olan nadir şeylerden biri insanların soylarına düşkünlükleri hasebiyle şecerelerini tutmaları. Ya da çölde yollarını bulmakla kalmayıp falcılığa da bulaştırdıkları astronomi...

Dinimizin getirdiği ilim anlayışı ne peki? Neden o dönemin belki sayılı okur-yazarlarından, hatta yabancı dil bilen belki bir avuç insanından olan Amr bin Hişam bize göre "Ebu Cehil"dir?

Neyse, benim işim sorulara cevap bulmak değil, belki ancak soru sormak.

İlim deyince aklıma gelen sanırım üç köşe taşı var:

Birincisi ve elbette en önemlisi İslami ilimlere bakışımızın yerli yerince olması gereği. Bir ömür Kur'an talebeliği.

İkincisi, günümüzde dinin karşısına getirip kutsanmış bir "bilim" anlayışını koyanlara karşı dünya bilimlerinin sınırlarını iyice çizip, onlara haddini bildiren anlayış (Popper).

Son olarak da İmam Gazali'den Yunus'a bize gösterilen incelikli anlayış. İlim öğrenirken nasıl durmalı... İlmimiz bizi kibirden nasıl korumalı. Çünkü:

İlim ilim bilmektir
İlim kendin bilmektir
Sen kendini bilmezsin
Ya nice okumaktır

Diğer sorular da bir başka zamana kalsın.

Rabbim bizi ilim için yola çıkıp, kendi yolunda olanlardan eylesin.

Oruç Nedir?

2005-09-20T07:00:00.000-07:00

Her kim ki, yalanı, yalanla iş yapmayı ve cahilliği bırakmıyor ise o kimsenin yemeyi, içmeyi terketmesine -oruç tutmasına- Allah'ın ihtiyacı yoktur
Buhârî 902

Oruç sadece aç ve susuz kalmaktan ibaret olabilir mi? Demek insan ahlâkını da düzeltmeli, Allah'ın sevdiği huylara sahip olmaya gayret etmeli, iradesine sahip olmalı, kötü huyları, cahilliği terketmeli. Kuru kuruya aç ve susuz kalmak, belki sadece insana perhiz niyetine yarayışlı olabilir, o kadar... Oruç sadece mideyle değil, tüm âzâlarla ve gönülle de tutulmalı, demek...

"Güneş nereye gidiyor?"

2005-07-20T18:51:00.000-07:00

Güneş batarken Rasulullah (salât ve selam ona) ile birlikte mescidde idim. Bana:

- "Ey Ebu Zerr, biliyor musun bu güneş nereye gidiyor?" diye sordu. Ben:

- "Allah ve Resulü daha iyi bilirler!" dedim.

- "Arşın altına secde yapmaya gider, bu maksadla izin ister, kendisine izin verilir. Secde edip kabul edilmeyeceği, izin isteyip, izin verilmeyeceği zamanın (kıyametin) gelmesi yakındır. O vakit kendisine: "Geldiğin yere dön!" denir. Böylece battığı yerden doğar. Bu durumu Cenab-ı Hakk'ın şu sözü haber vermektedir:

36:38 Güneş, duracağı zamana doğru yürüyüp gitmektedir. Bu aziz ve alim olan Allah'ın takdiridir.
Müslim, İmân 250, (159)

Ne hoş bir diyalog... Ne hoş bir okuyuş... Tabiatı, yaratılışı ve vahyi okuyuş.

Günlük hayatın bitmez tükenmez gailelerinden kurtulup, böyle anları ve duyguları yakalayabilmek ümidi ve duasıyla...

Tüm İnsanlık İçin

2005-07-04T00:45:00.000-07:00

İbnu Mes'ud (ra) anlatıyor. Rasûlullah (salât ve selam ona) bana:

- "Kur'ân'ı bana oku!" dedi. Ben (hayretle):

- "Sana indirilmiş bulunan Kur'ân'ı mı sana okuyayım?" diye sordum. Bana:

- "Evet, ben onu kendimden başkasından dinlemeyi seviyorum!" dedi.

Ben de ona Nisâ suresini okumaya başladım. Ne zaman ki,
"Her ümmetten bir şâhid getirdiğimiz ve (ey Muhammed), seni de bunlara şâhid getirdiğimiz vakit durumları nasıl olacak?"

mealindeki âyete geldim.

" Dur!" dedi. Durdum ve dönüp Rasûlullah'a baktım. Bir de ne göreyim, iki gözünden de yaşlar akıyordu."
Müslim, Musâfırin 247, (700)

Ne kadar etkileyici bir hadis-i şerif.

Bu âyet-i kerimeye öncesi ve sonrasıyla bakalım isterim:

4:40 Şüphesiz Allah, zerre kadar haksızlık etmez. (Zerre miktarı) bir iyilik olursa, onu (sevapça) kat kat artırır ve kendi katından da büyük mükafat verir.

4:41 fekeyfe izâ ci-nâ min kulli ummetin bişehîdin veci-nâ bike 'alâ hâulâi şehîdâ
Her ümmetten bir şahit ve seni de onların üzerine bir şahit getirdiğimiz zaman halleri nice olur?

4:42 Küfre sapanlar/inkar edenler ve Rasûl'e karşı gelenler o gün yerle bir olmayı temennî ederler. Artık Allah'a karşı bir tek sözü (bile) gizlemeye güçleri yetmeyecek.

Rasulullah'ın (salât ve selam ona) merhametinin derecesini düşündükçe şaşıyor, insan. İnsanlık için duyduğu eşsiz sevgiyi tahayyül etmek güç.

Namazı Kaçıran

2005-06-01T10:40:00.000-07:00

İkindi namazını kaçıran bir insanın (uğradığı zarar yönünden
durumu), malını ve ehlini kaybeden kimsenin durumu gibidir.
Buhari, 14

Neleri kaybettik ki, artık hislerimiz kaybolmuş...

Ezan okununca eskiden, demircinin kaldırdığı çekiç daha inmezmiş ateş olmuş demire. Çünkü namaza gidilirmiş.

Dükkan sahibi alışveriş yapan müşterilerinden izin alırmış, "Müsaade edin, sonra olsun" diye. Çağrıldığı büyük kapının hürmetine...

Adımlar sıklaştırılır, abdestler huşûyla tamamlanırmış. Zaten abdest sularından akarmış küçük günahlar, varsa eğer.

Ezân Bilâl-i Habeşî okur gibi dinlenirmiş. Kulak ezanda, gönül namazda...

O yüzden de bir namazı unutmak, pek ağır gelirmiş gönüllere. "Ah, ben bu muyum?" O zamanlar gafil olmak yakarmış gönülleri. Malını ve ehlini kaybetmiş gibi olurlarmış, kaçırırlarsa bir ikindiyi...

O zaman "insan", "nisyan"dan gelmezmiş. "Ünsiyet"miş aslı. Yâre ünsiyet... O'na ünsiyet...

Bir zamanlar kuş sesli şadırvanlar, temiz yüzlü insanlar, zikir esintili şehirler varmış.

Masal gibi geliyor değil mi? Ama gerçek: "İkindi namazını kaçıran bir insanın (uğradığı zarar yönünden durumu), malını ve ehlini kaybeden kimsenin durumu gibidir."

Sığınılacaklar

2005-05-21T15:14:00.000-07:00

Rasulullah (salât ve selam ona) şu duayı okurlardı:

"Allah'ım, huşû duymaz bir kalbten sana sığınırım, dinlenmeyen bir duadan sana sığınırım, doymak bilmeyen bir nefisten, faydası olmayan bir ilimden, bu dört şeyden sana sığınırım."
Tirmizi, Daavat 69, (3478)

Sığınılacak dört şey...

Kalbi huşû duygusundan uzaklaştıran şeylerin başında insanın kendini aşırı şekilde başka meşgalelerle, başka düşüncelerle, başka hayallerle doldurması geliyor. Namaza duruyor da insanın aklı hâlâ işinde-gücünde, dostunda ahbabında olabiliyor.

Dinlenmeyen duadan anladığım, kişinin sünnetullaha aykırı dua etmesi sanırım. Değilse, insan doğru bir şekilde dua ettiği müddetçe bu dünyada değilse bile ebedî hayatta illâ ki karşılığını görecek. Ama tutsa bir insan yana yakıla dua etse, "Rabbim beni bu dünyadan ayırma, öldürme", elbette ki anlamlı bir dua olmayacak bu.

Nefs ise bir yandan insanın hayâtiyetini sağlayan yönü, diğer yandan doyuruldukça acıkan düşmanı...

Fayda vermeyen ilim denilince de aklıma, bilmekle bilmemek arasında bir fark olmayan ilimlerden başlayıp, kişiye zararı dokunana dek uzanan bir yığın bilgi kirliliği geliyor.

Sakınılacak, "e'ûzu" çekilecek ne çok şey var.

Nefsin Gözü

2005-05-08T10:45:00.000-07:00

Âdemoğlu için iki vâdi dolusu mal olsaydı, mutlaka bir üçüncüyü
isterdi. Âdemoğlunun iç boşluğunu ancak toprak doldurur. Allah tevbe edenleri affeder.
Buhârî, Rikâk 10; Müslim, Rikak 116, 1048

Sadece mal için mi böyledir sizce? Nefse hoş gelen tüm arzular karşılandıkça belki artarak ve derinleşerek insanın karşısına çıkmazlar mı? İnsan kanaatkâr ve râzı olmayı bilmeli ki, demek. Bu duyguları içselleştirebilmeli. Yoksa, nefsin gözünü ancak toprak doyurur.

Şair ne güzel söylemiş:

Kem dürür yoksulluktan nicelerin varlığı,
Bunca varlık var iken, gitmez gönül darlığı

"İhtiyarladıkça gençleşir"

2005-05-07T13:05:00.000-07:00

Âdemoğlu ihtiyarladıkça onda iki şey gençleşir: Mala karşı hırs
ve hayata karşı hırs.
Müslim, Zekât 115, 1047

Demek insanın yaşı ilerledikçe iki tuzak çıkıyor karşısına: Mal hırsı ve yaşama hırsı.

İnsanlar artık ömürlerini garanti edecek kadar mal biriktirmekle bile yetinmiyorlar, kendi çocukları, onların çocukları, ilâ âhir... Zaten, ölümün sözünden bile kaçıyorlar.

Ne diyelim, dünya onların olsun...

Allah bizi dünyaya bağlananlardan etmesin. Bir yolcu gibi yaşatsın, bir ağaç altında gölgelenip, sonra kalkıp esas vatanına dönecek bir yolcu gibi...

İsraf ve Kibre Kaçmadan

2005-05-05T12:22:00.000-07:00

Yiyiniz, tasadduk ediniz, giyiniz. Fakat bunları yaparken israfa
ve tekebbüre kaçmayınız.
Nesai, Zekat 66

Üç şey: Yiyip-içerken, tasadduk ederken, giyinirken.
Demek bunlar esnasında insan israfa ve kibre kaçmayacak.

Sondan başlayayım.

İnsan hayatında çok sık rastlıyor aslında. Çoğu kimse ilk intibalarına varırken karşılarındaki kişilerin giyimine çok değer veriyor. Biraz mütevazi mi giyindiniz, yüzünüze bakılmıyor. Böyle yapan kimseler, genellikle somut düşünmeye yatkın kimseler. Halbuki şair ne güzel demiş, "Ne elbiseler gördüm ki, içlerinde insan yok. Ne insanlar gördüm ki, üstlerinde elbise yok."

Allah bize perdelere takılıp kalmadan, insanların sîretlerini hakkıyla değerlendirecek gözler versin.

Gelelim ikinci maddeye: Tasadduk ederken de insan kibre ve israfa kaçar mı, dememeli. Belki ibadetlerin en risklisi infak alanı. Çünkü sadece bir kişiyi ilgilendirmiyor. Veren bir el varsa, illâ ki alan bir el de işin içine giriyor.

Allah bizi sağ elinin verdiğinden sol elinin haberdar olmadığı kullarından eylesin. Ne diyeyim...

Geleyim, yemek-içmek meselesine... İsrafa kaçmak kolay da kibre nasıl kaçılır ki diyor insan ilk bakışta... İnsan ne yediyse yedi, ne önemi var ki, ister kuru ekmek, ister baklava-börek. Üç-beş saat sonra acıkmayacak mı yine? Aynı şeye varmayacak mı? Bu da ilginç. Ama insanoğlu, işte... Öyle enteresanız ki. Bugün eskiden okuduğum bir
kitaptan aldığım notları gözden geçiriyordum. Kitapta hadis uydurma sebepleri incelenmiş. Muhtelif sebepler sıralanmış. "Fırka, mezhep, kabile taassubu" ile başlıyor ve şununla bitiyor: "Duyulmadık hadisler rivayet ederek meşhur olma arzusu"...

Ah, insanoğlu...

Yediğimiz şeyleri ellerimizle yapmadık ki... Niye kibirleniriz...

Allah bizi haddini bilenlerden eylesin. Ne diyeyim...

Kim mutlu?

2005-04-12T07:08:00.000-07:00

Bahtiyar, fitneden kaçınan kimse ile, belalarla karşılaşınca
sabreden kimsedir. Ne mutlu ona!
Ebu Davud, 4263

Ben de "mutlu olmayı", insanın içindeki huzur hissinden öte nimetler sahibi olması diye zannederdim.

Yeni bir tanım daha... Yeni bir bakış açısı daha...

Aslında şu imtihan dünyası içinde ne kadar yerinde ve gerçekçi bir cümle...

İnsan

2005-04-11T05:39:00.000-07:00

"Ey Allah'ın Rasulu" dedik, "senin yanında iken kalplerimiz maneviyatta rikkate gelip inceliyor, dünyaya karşı alâkamız kesiliyor ve ahireti sanki görmüş gibi oluyoruz. Yanınızdan ayrılınca ailemizle ünsiyet edip çocuklarımızı kokladık mı, önceki halimizi inkar ediyoruz, bunun sebebi nedir?"

Rasulullah (salât ve selam ona) şu cevabı verdi: "Eğer siz, ayrıldıktan sonra da yanımdaki hâlinizi devam ettirseydiniz, melekler sizi evlerinizde ziyaret eder, yollarda sizinle müsafahada bulunurdu. Eğer siz hiç günah işlemeseydiniz, Allah sizi toptan yok eder, günah işleyip istiğfar edecek yeni bir mahluk yaratır ve onları mağfiret ederdi."

Tirmizi, Cennet 2, 2528

İnsanoğlu işte... Bir unutup, bir hatırlayan...

Eski bir dost görmüş gibi

2005-03-28T04:57:00.000-08:00

Ruhlar toplanmış cemaatler (gibidir). Onlardan birbiriyle (önceden) tanışanlar kaynaşır, tanışmayanlar ayrılırlar.
Buhari, Enbiya 2; Müslim, Birr 159, 2638

Unutturulmuş, bilmediğimiz bir hayat yaşıyorduk, ruhlar aleminde. Karanlık, kötülük, yalan ve ölüm olmayan, tekdüze bir hayat. Orada bazılarımız tanışıyordu, anlaşıyordu.

33:72 Doğrusu Biz, sorumluluğu göklere, yere, dağlara sunmuşuzdur da onlar bunu yüklenmekten çekinmişler ve ondan korkup titremişlerdir.

elestu birabbikum, qâlû belâ şehidnâ
7:172 "Ben sizin Rabbiniz değil miyim?" "Evet, biz şahidiz."

Sonra teklif geldi: Emaneti yüklenmek. Ağır bir teklifti, bizden daha güçlü görünen niceleri bunu kabul edemedi. Biz yükü üstlendik, bütün ağırlığına rağmen, anlaşmayı kabul ettik. Yoldaki tehlikelere, kayıp düşme riskine aldırmadan. Çünkü yol çok güzeldi, yolun sonu daha da güzel olacaktı.

rabbenâ emettenesneteyni veahyeytenesneteyn
40:11 "Rabbimiz! Bizi iki defa öldürdün, iki defa dirilttin."

2:28 "Ölü idiniz sizi diriltti, sonra öldürecek sonra tekrar diriltecek ve sonunda O'na döneceksiniz; öyleyken Allah'ı nasıl inkar edersiniz?

Allah ölümü yarattı. Karanlığı, soğuğu, zahmeti, kötülüğü yarattı. Hayat, ışık, rahmet ve iyilik O'nun zatında vardı, bize de o ilk hayatımızda bir nebze tattırmıştı. Görevliler koydu, kötülüğe davet için, iyiliği hatırlatmak için. Melekler koydu, ikinci ölüm için, ikinci diriliş için.

O önceki hayatı hiç hatırlamıyoruz, sonrakini de bilemediğimiz gibi. Ama bazan hiç karşılaşmadığımız biriyle tanışırız da, eski bir dost görmüş gibi oluveririz. İşte bu bu hadiste anlatılan öyle bir tanışıklığa "qâlû belâ'dan beri" deniyor..

Şükür Bakışı

2005-03-25T07:43:00.000-08:00

Kim sabaha erdiği zaman: "Allah'ım, benimle veya mahlukatından herhangi biriyle hangi nimet sabaha ermişse bu sendendir. Sen birsin, ortağın yoktur, hamdler sanadır, şükür sanadır" derse, o günkü şükür borcunu ödemiştir. Kim de aynı şeyler akşama erince söylerse, o da o geceki şükür borcunu eda eder.
Ebu Davud, Edeb 110, 5073

İnsanoğlu unutmakla mâlul... Unutuyor. Belki hatırlamanın olması için unutmak da gereklidir...

İşte, insanın hatırlaması gereken şeyler cümlesinin başında da şükrü geliyor. Çünkü yanıbaşında sabahladığımız ya da akşama erdiğimiz her türlü nimetten evvel sırf nefes alıyorsak, O'na şükür gerektir. Bilincimiz varsa, O'na şükür gerekir.

En sevdiğim cümlelerden biri şu: Elhamdu lillâhi 'alâ kulli hâl..

Bazen insanlar ciddi yoksunluk duyguları yaşıyorlar. Sevdikleri, hoşlarına giden şeyler oluyor da bir türlü erişemiyorlar. Peki, bizâtihî bu sevgilerin olması şükre değer değil midir? Ya o güzellikten haberleri olmasaydı? Ya onu isteyemeselerdi? Sâdi Şirâzî'nin Gülistan'ında hoş bir hikaye geçer. Adamın biri hasta olmuş, yatağa düşmüş. İkram olsun diye sormuşlar: "En çok ne istersin?" Cevap pek manidar gelmiş: "En çok isteğim, bir şey isteyebilmektir!"

Aslında herşey bir bakış meselesi. Bir başka açıdan sabır vesilesi görülecek şeyler, bir başka açıda şükür sebebi olabilir. Aynı şey kimine en büyük ayrılıktır da, kimine şeb-i arus, en büyük vuslat.

İş ki, tasavvurlarımızı doğru oluşturalım.

Neyi seversek, O'nu seviyoruz

2005-03-24T15:18:00.000-08:00

Nimetleriyle sizi beslediği için Allah'ı sevin. Beni de Allah
sevgisi için sevin.
Tirmizi, 3792

Sevgi halka halka yayılan bir şey... Herşeyin kaynağı ise O. Neyi seversek, aslında O'nu seviyoruz.

lâ mahbûbe illâ hû
lâ rezzâke illâ hû

Ve O'nun elçisi... Ümmeti için nice fedakârlıklarla görevini hakkıyla yapıp, bizi O'nun yoluna çağıran... Bizi seven...

Hamd O'na.

Uyaran ve Müjdeleyen

2005-03-18T06:34:00.000-08:00

Benimle, Cenab-ı Hakk'ın benimle gönderdiğinin misali şu adamın misali gibidir:

"Bir adam kendi kavmine gelip: "Ben gözlerimle düşman ordusunu gördüm, tehlikeyi haber veriyorum, tedbir alın!" der. Kavminden bir kısmı tavsiyesine uyup, geceleyin, telaşa düşmeden oradan uzaklaşır. Bir kısmı da bu haberciyi yalanlar ve yerinden ayrılmaz. Ancak sabahleyin ordu onları yakalar ve imha eder. İşte bu temsil bana itaat edip getirdiklerime uyanlarla, bana isyan edip Cenab-ı Hakk'tan getirdiklerimi tekzip edip yalanlayanları göstermektedir.
Buhâri, Rikak 26; Müslim, Fezail 15, 2283

İnsanoğlu yakın vadeli düşünmeye hep daha meyyâl. Belki imtihan sırlarından bir sır da işte tam burada. Eğer insan bilse ki ölüm bu kadar yakın, hiç düşer mi sen-ben davasına, benlik iddiasına, yanlış yollara...

Bir de bu hadis bana şu ayeti hatırlattı:

18:6 Bu söze (Kur'an'a) inanmazlarsa, onların peşlerinden üzüntüden neredeyse kendini helak edeceksin!

Rasulullah -salât ve selam onun- bizi uyarma ve müjdeleme görevlerini hakkıyla yaptı. Rabbimiz bizi onun yoluna uyanlardan eylesin.

Ömür binasının taşları

2005-02-21T08:32:00.000-08:00

Şâfi-i Kerim Allah, her ne hastalık indirmişse onun devasını da
indirmiştir. Tek bir hastalığın ilacı yoktur: o da ihtiyarlıktır.
Tirmizi, 2039

İhtiyarlığa çare yok. Niyazi-i Mısrî ne güzel söylemiş:

Günde bir taşı binâ-yı ömrümün düşdü yere
Can yatar gâfil, binâsı oldu viran bî-haber

Herkese hayırlarla dolu, huzurlu ömürler dilerim.

Doğruluk ve Kalp

2005-02-16T20:53:00.000-08:00

Sana şüphe veren şeyi terket, emin olduğun şeye ulaşıncaya kadar git. Zira sıdk (doğruluk) kalbin itminanıdır, yalan şüphedir.
Tirmizi, Kıyamet 61, (2520)

"Sıdk kalbin itminanıdır"

Çok mühim bir tespit. İnsan hâlâ bir kalp sahibiyse eğer, kalbini günahlarla karartmadı, inadıyla ve inkârıyla katılaştırmadıysa, ona itminan verecek şey ancak doğruluk üzerinde kalmaktır. Değilse, kalp yalan ve hesapçı hareketlerden nefret eder.

Doğruluğa nasıl ulaşılır? İsra ve miraçtan sonra müşriklere "o dediyse doğrudur" diyerek, Hudeybiye'de şok geçiren Hz Ömer'e "evet hak yoldayız" diyerek, Rasulullahın vefatında "Allah'a tapan bilsin ki Allah diridir" diyerek sıddık olunur. Kolay iş değildir.

Yalnız, burada şu da var ki, demek Hz. Ebubekir'in ahlâkı diğer sahabeler içinde en çok Rasulullah'a (salât ve selam ona) benziyordu ki, o ikisi en yakın dost oldular. Sıddıkların, Kur'an'da nebiler ile şehidler arasında anılması boşuna değil. Hem Korunmuş Kitab'ımızda mağara arkadaşlığı vesilesiyle ne güzel geçer:

9:40 ... iki kişiden biri olarak çıkarıldıkları zaman ikisi mağarada iken, arkadaşına, "Üzülme, Allah bizimle beraberdir" diyordu...

Bu güzel dostun madeni, cevheri o kadar iyidir ki, kızı ve Rasulullah'ın (salât ve selam ona) muhterem eşi Hz. Ayşe'ye (ra) iftira atanlara dahi öteden beri sürdürdüğü maddi yardımını çekmez:

24:22 Sizden fazîlet ve servet sahibi olanlar; yakınlarına, yoksullara ve Allah yolunda hicret edenlere (mallarından bir şey) vermekte kusur etmesinler, (hatalarını) affetsinler, vazgeçsinler.

Benzer benzeri severmiş vesselam.

Ey Dost!

2005-02-13T07:20:00.000-08:00

Kişi dostunun dini üzeredir. Öyleyse herbiriniz kiminle dostluk
kuracağına dikkat etsin.
Ebu Davud, 4833

Belki modern hayatla birlikte "dostluk" denilen şey de şekil değiştirdi. İnsanlar hayatın peşinde o kadar çok koşmaya başladılar ki, dostluklara ne zaman ayırabiliyorlar, ne de emek... İnsanlar yüzlerini ekseriyetle işlerine ve kendi ailelerine döndürmüş durumdalar. Ancak hayatında yalnız kalacağı bir zaman dilimi varsa başını kaldırıp bir dost var mı, diye bakıyor. Diğer türlü sözde "kendi kendisine yeterli" olduğu zaman dilimlerinde böyle bir ihtiyaç (!) hissetmiyor. Zaten pek az insan "Şu hayatta geldim ve geçiyorum. Bu arada başka insanlar için ne yapabilirim?" gibi bir soruya sahip. Ama ne vakit ki yaşlılık yaklaşıyor da, iş, güç, kudret, evlad, iyâl insanı yavaş yavaş insanı terkediyor, işte o zaman insanlar tekrar bir arayışa girecek oluyor. Ama artık çok geç.

Halbuki eğer Allah bize bir "mükâleme" yeteneği verdi ise -ki bu çok mühim bir özelliğimiz- demek ki her vakit dostlara muhtacız. Kendimizi aldatmayalım... Bizi anlayacak dostlara... Bize ayna olacak dostlara... Sayelerinde ruhumuzu farkedebileceğimiz dostlara... Bizi mânen geliştirecek, zenginleştirecek, bizim mânen geliştirdiğimiz, zenginleştirdiğimiz dostlara...

Güzel dostluklarımız olsun dilerim. Yâr olalım, bâr olmayalım dilerim.

Gelin tanış olalım,
İşi kolay kılalım,
Sevelim sevilelim,
Bu dünya kimseye kalmaz

Yunus'un bu dörtlüğünü hayatımıza yansıtalım dilerim. Yoksa, hakikat ki, bu dünya kimseye kalmıyor.

Garip bir Yolcu gibi

2005-02-12T07:27:00.000-08:00

İbnu Ömer (ra) anlatıyor: Rasûlullah (aleyhissalâtu vesselâm) omuzumdan tuttu ve: "Sen dünyada bir garib veya bir yolcu gibi ol" buyurdu.

İbnu Ömer (ra) şöyle diyordu: "Akşama erdin mi, sabahı bekleme, sabaha erdin mi akşamı bekleme. Sağlıklı olduğun sırada hastalık hâlin için hazırlık yap. Hayatta iken de ölüm için hazırlık yap."
Buhârî, Rikak 2

Evet, insan yapayalnız bir yolcu gibi olmalı. Çünkü imtihanlar bağımsız ve zaman kısa.

Ne asalet, ne makam, ne güzellik, ne akıl hiçbiri o gün para etmiyor, değersiz. Az da olsa birşeyler yapmak gerek.

Selam olsun

2005-02-09T08:37:00.000-08:00

İnsanların Allah nezdinde en makbul olanı, selamı önce verenleridir.
Ebu Davud, 5197

Yıllar önceydi. Daha o günlerde selam vermenin önemine dair birşeyler okuyup okumadığımdan bile emin değilim. Ancak yine de çevremde pek az karşılaşabildiğim iyi insanlara tanısam da tanımasam da selam vereyim diye yanıp tutuşurdum. Bir selam verebilmenin yolunu gözlerdim. Hatta iyi hatırlarım, beni tanımayan ama iyi bir insan olduğunu duyduğum bir hocaya selam vermeyi çok istemiştim de, tek karşılaşmamızda onu bile yapamamıştım. Geçtik, gittik.. Ama elden geldiğince demek geçip gitmemeliymiş. Hem en kötü ihtimal ne olabilir ki? Sadece selamımız alınmaz. Ona da gocunmayız ki biz, döner kendi selamımızı kendimiz alırız.

Selam vermek gerçekten güzel bir duygu. İçten bir selam belki insanın kalbinden taşan sevgiden... Kendisi bunu bilse de bilmese de..

Allah'ın selamı üzerinize olsun.

Ayırıcı Soru

2005-02-08T09:15:00.000-08:00

İbnu Abbas (ra) anlatıyor: Rasûlullah (salât ve selam ona) zamanında halk yağmura kavuştu. Bunun üzerine Rasûlullah (aleyhissalâtu vesselâm): "İnsanlar bugün iki grup hâlinde sabaha erdiler, bir grubu kâfir, bir grubu mü'mindir" dedi. Ve şöyle açıkladı: "Bazıları 'Bu yağmur Allah'ın bir rahmetidir' derken diğer bazısı, 'Falan falan yıldızın uğuru doğru çıktı' dedi. Bunun üzerine şu âyet nazil oldu:

"İşte yıldızların düştüğü yerlere and ediyorum ki, hakikaten bu, eğer bilirseniz büyük bir anddır. Şüphesiz ki bu, korunmuş bir kitapta bulunan elbette pek şerefli bir Kur'an'dır. Ona tam bir surette temizlenmiş olanlardan başkası el süremez. O âlemlerin Rabbinden indirilmedir. Şimdi siz bu kelâmı mı hor görücülersiniz? Ve gerçekten siz, rızkınızı yalanlıyorken mi yapıyorsunuz?" (Vâkıa, 75-82)
Müslim, İman 127, 73

O gece inananlar yağmur için dua ederken, münafıklar "yıldızlara baktık, bu gece zaten yağacak" demişler. Gerçekten sabah olmadan yağmur gelmiş. Ayırıcı soru, yağmurun her yere gücü yeten bir Kudret tarafından mı indirildiği, yoksa "kendi kendine mi" zaten yağıverdiği.

Sadece yağmur mu böyle?
Beni iyileştiren ilaçlar mı, Şâfi' mi?
Sana iş bulduran diploman mı, Rezzak mı?
Onu zengin eden bilgisi mi, Ganî mi?
Diğerine kanaat veren kendisi mi, Kâfi mi?
Hepimizi öldüren sebepler mi, Mumît mi?

Nazil olan ayetlere tekrar bakalım:

felâ uqsimu bimevâqi'in-nucûm
yıldızların yerlerine kasem olsun

veinnehû leqasemun lev ta'lemûne 'azîm
bu büyük bir kasemdir, bilseydiniz

innehû lequrânun kerîm
o kerim bir Kur'an'dır

fî kitâbin meknûn
korunmuş bir kitapta

efebihâzel-hadîsi entum mudhinûn
bu sözü siz mi hor görüyorsunuz?

vetec'alûne rizqakum
rızkınızı siz mi yapıyorsunuz?

ennekum tukezzibûn
onu yalanlıyorken?

"Yeşil ağaca benzer"

2005-02-07T08:25:00.000-08:00

Mümin, yaprağını hiç dökmeyen yeşil bir ağaca benzer. Bu hurma ağacıdır.
Müslim, 2811

Ne güzel bir söz. Ne incelikli bir teşbih.

Hurma ne tatlıdır, değil mi.. Hiç ekşi olmaz.. Zaten ağacı da yemyeşil..

Demek, mümin yaprağını hiç dökmeyen yeşil bir ağaca benzermiş. İmtihanlar ne kadar sert esse de başında, hep dimdik dururmuş. Dışardan ona bakanlar huzur ve sükûndan gayrısını görmezlermiş. İstikrarla sırat-ı müstakîm üzere kalırmış. Çünkü o her koşulda hep "Rabbim Allah" dermiş.

Göz Tokluğuyla

2005-02-02T07:49:00.000-08:00

Zenginlik mal çokluğuyla değildir. Bilakis zenginlik göz tokluğuyladır.
Buhari, Rikak 15

Ne güzel bir söz... Ne kadar haklı...

Zenginlik mal çokluğuyla değildir. Bilakis zenginlik göz tokluğuyladır.

Hakikat ki, öyle.

Hemen aklıma İmam Şafii Hz'den birkaç mısra geldi:

Kanaati en büyük zenginlik sayıyorum
Bu yüzden dört elle ona sarılıyorum
Görmüyor kimse beni büzülmüş kapısında
Kuruşsuz zengin oldum, böylece geziyorum
Bir kral edasıyla insanlar arasında

Yolumuzun Güzelliği

2005-02-01T09:59:00.000-08:00

Kişinin dünya ve ahiretine faydası olmayan şeyleri terk
etmesi, İslâm'ının güzelliğinden ileri gelir.
Tirmizi, Zühd 11, 2318-2319

İfadeye bakıyorum ve hayretler içinde kalıyorum. Çok mühim bir söz bu. İnsana hayatı boyunca yol gösterebilecek derinlikte bir söz.

Kulun dünya ve ahiretine "zararlı" olan şeyleri terketmesi zaten boynuna borç. Allah muhafaza, o hâllere düşmesi kulu hüsrana doğru adım adım sürüklüyor.

"Faydası olmayan" şeylerin terki ise, ne güzel ki, kulun "İslâm'ının" güzelliğinden geliyor.

Soruyorum kendime: İslâm'ımın, hayatımın, yolumun güzelliği için şimdiye dek neler yaptım? Kimbilir ömrümün ne kadarı boş işlerle, boş sözlerle geçti. Kimbilir ne çok kez fazla uyku, fazla konuşma ve fazla yemekle ruhuma eziyet verdim. Kimbilir kaç gecem tevekkülü beceremediğim için beyhûde üzüntülerle doldu. Kimbilir...

Demek, İslâm'ı seçmek bize yetmez. Yetmemeli. Teslimiyetimizi güzelleştirmeli. O'ndan ışıklarla, Kur'an'dan incilerle, güzel insanların sevgileriyle yolumuzu donatmalı. Dilerim, Rabbimiz bizi tezyin etsin.

Bir Olmak

2005-01-27T01:46:00.000-08:00

Cemaatle kılınan namaz, sizden birinizin yalnız başına kıldığı
namazdan yirmibeş cüz daha faziletlidir.
Müslim, 3, 665

Önce işin somut ve toplumsal yönüne bakalım: Hac nasıl tüm dünya müslümanlarını bir araya topluyorsa, benzer şekilde vakit namazları bir mahalleyi, Cuma ve bayram namazları daha büyük toplulukları biraraya getiriyor. Müslümanlar arasında iletişimin gelişmesi, dayanışma, dostluk ve kardeşliğin artması açısından mühim araçlar.

İkinci adımda bireye dönelim. İnsanlar -iyi ya da kötü- içlerine girdikleri topluluklardan etkileniyorlar. Hatta iki kişi beraber bir odada otursa ve hiçbir şey konuşmasalar bile, kalpler bir şekilde alışveriş halinde oluyor. Hani, kimi insanlar gelir yanınıza, kalp sevinci olurlar, kimileri kasvet sebebi, siz de yaşamaz mısınız?
Namaz için gelenler de elbette ki bize O'nu hatırlatan, günümüzü aydınlatan insanlar olacaktır.

Bir de namazın kabulu konusuna bakalım. Biz kuluz. Hangi birimiz kusurdan âzâdeyiz ki... İhya'da şu geçerdi: Namazda huşû zordur. Şeytan insanın aklını habire çelmeye çalışır. İnsan huzura çıkışında bu huşû duygusuna kavuşmak istiyorsa, işe belki tüm namaz boyunca bir kez olsun kendini Rabbine yakın hissetme gayretiyle başlamalı...

İnsanın canını acıtıyor değil mi: Belki namaza duruyoruz da kalbimiz hâlâ dünya peşinde. Belki bir kez olsun olsun bile O'na yönelemiyoruz. O bize şah damarımızdan daha yakınken, biz O'ndan ne kadar uzağız.

İşte, cemaatle namaz belki burada kişinin namazını kurtarmaya bir vesile olacaktır. Kimbilir, Rabbimiz o topluluk içinde bir müttaki kulun namazını kabul eder de, onun sayesinde herkesinki makbul olur. Kimbilir...

Peki, burada geçen rakam neden "yirmibeş"? Bunu "Cemaatle namaz, tek başında olana göre kat-be-kat faziletlidir", diye algılıyorum. Zaten bu sayılar Rasulullah'ın mescidinde ya da Kâbe'de kılınan namazlarda katlarla artıyor. Sanırım bize bir mukayese hissi vermek için zikredilmiş olmalılar. Mukayese edelim ki, şu kısacık ömrümüzde en faziletli iş ne ise onu yapmaya gayret edelim. Küçük işlere takılıp kalmayalım. Ufkumuzu geniş tutalım. Elimizdeki tek sermayemiz olan ömrümüzü en doğru yerlerde kullanalım. Çünkü ömür çok kısa.

"Mevlâm görelim neyler"

2005-01-26T02:51:00.000-08:00

Sana sıkıntı zamanında okuyacağın bir duayı öğreteyim mi:
"Allah, Allâhu Rabbî, lâ uşriku bihî şey-â"
Rabbim Allah'tır, Allah! Ben ona hiçbir şeyi ortak koşmam!
Ebu Davud, 1525

Hayat bitmek bilmez bir imtihanlar manzumesi... Allah-u Teâlâ kuralları öyle koymuş. Dertler, zorluklar insanların başına illâ ki gelecek. Hatta müminlerin başına belki daha çok gelecek.

Ama işte mühim olan bu imtihanlar karşısında zihnini Kur'an'la inşa etmiş kişinin tavrı...

Düşünüyorum, dertleri sıkıntıları nasıl kategorize etsem diye. Çünkü hayatta bizatihi "iyi" ya da "kötü" denilebilecek şeyler çok az. Ekseriyetle çoğu şey "nötr". Ama insanlar o "nötr" şeyleri kendi kendilerine öyle bir hâle sokuyorlar ki, yeri geliyor bu onlara ödül oluyor, yeri geliyor azâb...

Belki sıkıntılar üç şekilde sınıflandırılır. Birisi başa âniden geliveren facialar, felaketler, ölümler, sakatlıklar... Tsunamiyi düşünelim, ya da depremi. Gerçi ölen eğer Allah'ın sevdiği bir kulsa bu ona sıkıntı mıdır? Maalesef modern hayat anlayışları ölümün korkunç bir şey olduğunu va'zediyor habire. Hayattan öyle dışlamışız ki, kimsenin "Her can ölümü tadacaktır" yazısını bile görmeye tahammülü kalmamış. Halbuki ölen kişi Allah'ın rızasına erenlerden ise eğer, insan Rasulullah'ın -salât ve selam onun- kızına "Baban, bir daha sıkıntı çekmeyecek evladım" deyişini hatırda tutmalı. Ya da, Allah'ın kullarına ekseriyetle bahşettiği kimi nimetlerini yeri gelip kimi kullarından alması durumu da belki benzer hâllerden...

İkinci tür sıkıntılar insanların diğer insanlar eliyle çektiği sıkıntılar cinsinden olsa gerek. Çünkü zalimler hep zulüm yapmışlar ve yapacaklar.

Üçüncüsü ise insanın kendi nefsi elinden çektiği... Tüm o yoksunluk hisleri... Kimi çamaşır makinem eksik diye sızlanır, kimi sevdiğime kavuşamadım diye köprüden atlamaya kalkar. En yaygın sıkıntılar bu cinsten olsa gerek...

Şimdi öğreniyoruz ki, her birinin tek bir ilacı var demek:

"Allah, Allâhu Rabbî, lâ uşriku bihî şey-â"

O bizim Rabbimiz. Bizi O terbiye ediyor. Görsek baksak, en olgun insanlar en büyük darboğazlardan geçmişlerden oluyor. Herşeyimiz O'nun elinde. Elimizde olmayan sıkıntı kaynakları için zaten yapacak birşey yok, O'na dayanmaktan gayrı... Bari nefsimizi elden geldiğince dizginleyelim de, ruhumuzun ayağını kendi kendimize bağlamayalım. Şükredilecek halleri kendi kendimize sıkıntı yapmayalım. Yalnız O'na
yönelelim. Dua edelim. Başka kapılardan medet ummayalım. Veren de O, alan da... Yalnız O...

Hak şerleri hayreyler
Zannetme ki gayreyler
Mevlâm görelim neyler
Neylerse güzel eyler
İ. Hakkı Erzurûmî

"Allah, Allâhu Rabbî, lâ uşriku bihî şey-â"

Vesselam.

Hayırları Tüketenler

2005-01-25T02:54:00.000-08:00

Hasedden kaçının. Çünkü o, ateşin odunu yakıp tükettiği gibi
bütün hayırları yer tüketir.
Ebu Dâvud, Edeb 52, 4903

Sırf hased mi? Tüm kötü huylar belki aynı cümleden. İnsan, ki eşref-i mahlukat... Onun kalbini karartan, onu düşüren, çirkinleştiren, bayağılaştıran, aşağıların en aşağısına savuran herşey de aynı cümleden.

Peki, ya bunları nasıl söküp atmalı kalpten?

Sahi, gönlü nasıl temizlemeli?

Şöyle anlatırlar. Meğer tüm bu kötü huylar diken gibi kaplar kalbi... Buna çare de ancak iki yol vardır.

Ya, tek tek dikenleri sökmeye çabalarız, ki riyazat ister bu iş... Sabır... Terbiye... Yol uzundur. Yol zordur.

Veyahut da durur ve gönlü O'nun aşkına bırakırız. O aşk ki, gönülde diken nev'inden ne varsa yakar geçer. Esâmesini bırakmaz.

Âşık gönülde bencillik durabilir mi dersiniz? O ki, neyi varsa Yâr'e fedâ diler.

Ya haset barınabilir mi? İster ki cümle cihan halkı da O'na dost olsun.

Peki, kibir? Nerde... Âşık başını secdeden kaldıramaz ki!

Gaflet biter. Aşk her daim uyanıklıktır.

Malayâni kalmaz. O varken, başka şey yoktur.

O'na giden yollar sonsuz. Belki nefesler adedince. Belki de zerreler.

Belki bu yol daha zordur ama âşıka ne gam.

O'nu bulan neyi yitirmiştir?

O'nu kaybeden neyi bulmuştur?

Hamd O'na.

Hayırdan Mahrumiyet

2005-01-16T01:26:00.000-08:00

Bir kimse yumuşak davranmaktan mahrum ise hayrın tamamından mahrumdur.
Müslim, 2592

Çevremizde herkes bizim istediğimiz şekilde olsa, biz de ne kolay yumuşak huylu insanlardan olurduk, değil mi? Ama dünya öyle bir yer değil.

Gerçi, günlük hayatta çoğu durumda insanın tepkilerinin boyutunu belirleyen şey bizatihi karşılaştığı durumlar değil de, insanın anlık iç dünyasındaki düzeyler oluyor. Diyelim ki, bir anne sabahleyin daha günün yorgunluğu ve stresi omuzlarına çökmemişken bardağını deviren çocuğunu rahatlıkla anlayışla karşılayabiliyor. Ama gün içinde yaşadıkları sabrını tükettikçe aynı fiili akşam işleyen çocuğuna kızıp, aşırı tepki verebiliyor. Bu durumda çocuğun yaşadığı çelişkiyi düşünebiliyor musunuz? Acaba yaptığı iş kötü bir şey miydi, değil miydi?

Benim bu hadis-i şeriften anladığım şu: Yumuşak davranmak asla insanın kaypak olması, habire karşısındakilere uyum göstermek için kendi doğrularını eğip bükmesi, zoru görünce hak bildiğinden vazgeçmesi değil. Yumuşak olmak olaylar ne olursa olsun, insanın sukûnetini ve iyi niyetini kaybetmeden, zannın fazlasından ve peşin hükümlü olmaktan kaçınarak, karşıdaki için empati yapıp, nefsinin esiri olmadan tepkiler verebilmesi... Elbette, hayatta insanın karşısına hiç istemediği sonuçlar çıkabilir. Elinden artık hiçbir şey gelmeyeceği durumlara düşebilir -hele ki mevzû diğer insanlarla olan ilişkileri ise-. O durumda ise artık yapacağı tek şey aksi davranışlar sergileyip hem kendine hem başkalarına zarar vermek yerine, doğru duruşunu, dürüstlüğünü ve mertliğini bozmadan Rabbine dönmesi olur, herhalde. Dualar ve gözyaşları ne güne duruyor..

İyiliğe iyilik her kişinin işidir
Kötülüğe iyilik er kişinin işidir

Velhasıl, hayatında "yumuşak davranma" modunu seçen insan muhtemelen pek çok nimete birden kavuşacaktır. Davranışlarında teenni olduğu için hep adalete daha yakın duracaktır. Muhatapları hakkaniyet sahibi ve akıllı iseler onun sağduyulu tavırlarına gün gelip hak vereceklerdir. İnsanlarla iletişiminin kalitesi artacaktır. Daha az pişmanlık yaşayacaktır.

Dönüş ancak O'na

2005-01-13T02:04:00.000-08:00

Son nefesine değin Allah, kulun tevbesini kabul eder.
Tirmizî, Da'avât, 99, 3531

Hayat hepimizi içine katıp, ölümlerimize doğru hızla akan bir imtihanlar manzumesi. Son nefeslere kadar nefse ya da şeytana uymak da öyle kimselere uzak değil. İnsan ise kendisine verilen mühleti tamamlarken bir unutan ve hata yapan, bir hatırlayan ve istiğfar eden...

Rabbimiz kullarının istiğfarını seviyor. O sonsuz merhamet sahibi ve sonsuz affedici. Sınav süremiz içinde kendisine tüm kalbiyle pişman olup dönenleri, gözyaşlarıyla yalvaranları, seherlerde boynunu büküp secdeye kapananları huzurundan geri çevirmiyor. Hamd O'na...

Çoğu kez insanlar başkalarında gördükleri hatalara karşı pek müsamahasız olurlar. Halbuki bu durumda belki en doğru duruş şu olmalı: Hayat insanın önüne habire siyahı ve beyazı, gecesi ve gündüzü, karanlıkları ve nuru ile çıkıyorsa eğer, demek ki, tüm o sürçmeler, düşmeler, kalkmalar boşuna değil. Belki insan durduğu yerde kalsa hiçbir şey olmayacak ama bir hata yapsa ve ardından hakkıyla tevbe etse bulunduğu yerin çok daha üsüne çıkacak... Bunu O'ndan gayrı kim bilebilir ve takdir edebilir ki? Kimselere hor bakmamak lâzım, vesselam.

O'na sığınıyoruz. O'ndan O'na sığınıyoruz.

Zaten başka gidecek kapımız mı var...

Gerçek Pehlivan

2005-01-08T01:53:00.000-08:00

Gerçek pehlivan öfkelendiği zaman nefsine hakim olabilen kimsedir.
Müslim, Birr 30, 2608

Nefs... Allah-u Teala'nın insanın içine yerleştirdiği, onu doğru kullandığında kendisini yücelerin en yücesine taşıyan, ama ona esir olduğunda insana insanlığına kaybettiren potansiyeli.

Öfke ise nefse baldan tatlı. Çabuk öfkelenen ve bunu çevresindekilere anında saçan kişilere dikkat edin. Gam ve hüzün onların semtine uğramaz. Kendi içlerine dönüp bakmazlar. Tevbeye yanaşmak istemezler.

Kişi öfkelenebilir, ama öfke anında yapacağı şey sukûneti korumak. Hatta yine hadislerde geçer, ayaktaysa oturmak, oturuyorsa uzanmak. Sakinleşmek. Öfkesinin aklını örtmesine müsaade etmemek. Bizse birine kızmayagörelim, uzanıyorsak oturuveririz, kimbilir kaç kez otururken ayağa fırlayıverdik. Tam tersi...

Nefse yüz vermemeli. Ancak O'na sığınıp, öfkeyi körükleyen şeytanı kovmalı. Yoksa halimiz nice olur.

Gönüller Yapmaya Gelmek

2005-01-05T00:40:00.000-08:00

Oruç, namaz ve sadakadan daha üstün olan şey, insanların arasını düzeltmektir. Çünkü insanların arasındaki bozukluk, dini kazır.
Ebu Davud, 4919

Rabbimizin en güzel yaratılış üzere yarattığı insanoğlunun şöyle bir özelliği var: Ünsiyet kurabilmesi. İnsan tek başına yaşayabilecek bir varlık olarak yaratılmamış.

Hele bu hadis de şimdi bize öğretiyor ki, sevabını ancak Allah-u Teala'nın yazacağı oruç, müminin dininin direği namaz, insanı insan yapan sadaka bile gönülleri yapmaktan daha geride kalabiliyor. Demek, dine en büyük zararı müminlerin düşmanlıkları verebiliyor.

Bu durumda Yunus'un kendisine biçtiği şu görev ne kadar önemli:

Ben gelmedim dava için
Benim işim sevgi için
Dostun evi gönüllerdir
Gönüller yapmaya geldim

Doğru ol!

2004-12-28T00:54:00.000-08:00

Allah'a inandım de, sonra da doğru ol.
Müslim, 38

Ne kadar kısa ve etkili bir cümle. Az ve öz. Bir duyunca akıldan çıkması zor. Ama uygulaması o kadar kolay mı?

Hayatta insanın önüne habire büyük-küçük karar verme anları çıkıyor. Şunu mu yapayım, bunu mu yapayım. Şuna mı gideyim, buna mı gideyim. Hiç bir şey siyah-beyaz ayrımı kadar da keskin olmuyor ama çoğu durumda seçeneklerden biri illâ ki "daha doğru" oluyor. Her karar alışta bu esası aklımızda tutsak demek ki, kazananlardan olacağız:

"Allah'a inandım de, sonra da doğru ol"

Çoğu kez de imtihanın sırrı da bu olsa gerek: Doğru olanı seçmek hep zor olan yol oluyor. Başkalarını karşımıza almamız gerekebiliyor. Ama işte bu sözde şu güven duygusu da var: "Sen sırtını Rabbil-'alemîn'e daya... Allah belki nasib eder gün gelir senin karşındaki insanlar anlarlar ve "Biz hata etmişiz" derler... Belki de bu dünyada bunu demezler ama sen O'na dayan ve dosdoğru ol da, gerisine karışma." anlamında...

En ufak olaylarda bile yalan, aldatma, samimiyetsizlik hayatımıza girmemeli... Bile bile yanlış yollara dalmamalı... Eminim ki, biz doğru olana gayret edersek izzetimizi Allah koruyacak, doğruluğumuz yüzünden kaybolmuş gibi görünen haklarımızı "burada" olmazsa "orada" fazlasıyla iade edecek, vekilimiz O olacaktır.

"Allah'ın kulu ve elçisi"

2004-12-03T00:49:00.000-08:00

Hakkımda, Hıristiyanların Meryem oğlu İsa'ya yaptıkları aşırı övgülerde bulunmayın. Şurası muhakkak ki ben bir kulum. Benim için "Allah'ın kulu ve elçisi" deyin.
Buhari, Enbiya 44

Çok az bilinen, fazla dikkat çekmeyen bir mucizeye işaret ediyor: Kitap nasıl tahrifattan korunmuşsa, Elçi de (salât ve selam ona) tapılmaktan korunmuş.

Müslümanlar arasında şirke düşen, ya da yaklaşan bâtıl kolların hiçbiri, Peygamberimize (salât ve selam ona) tanrılık, ilâhiyat yakıştırmamış. 1400 senelik tarih bunun şahididir. İnsanlar türbelerden, yatırlardan medet ummuşlar, fakat (bildiğim kadarıyla) kimse çıkıp "yâ rasûlallah, bana şunu ver" diye bâtıl, müşrik bir dua yapmamış. Hıristiyanların kendini bilmezleri Hz. İsa ya da Hz. Meryem'i tanrı bilip, ondan bir şeyler isterlerken; müslümanlar, ancak Rasulullah için dua edip, onun için bir şeyler istemişler. Bunun en güzel örneği, günde beş vakit tekrarladığımız ezan duası: Peygamberimizden bir şey istemiyor, ona belirli bir makam verilmesi için yalvarıyoruz. Ona değil, onun için Allah'a dua ediyoruz.

Bu korunmuşluk tarihî bir gerçek, sebebini ve hikmetini ancak tahmin edebiliriz. Benim tahminim, Elçi'yi Hesap Gününde şu hitaptan korumak:

25:17 O gün Rabbin onları ve Allah'ı bırakıp da taptıkları şeyleri
toplar ve: "Bu kullarımı siz mi saptırdınız, yoksa kendi kendilerine mi yoldan saptılar?" der.

Bu dehşetli sorunun muhatapları içinde kimler yok ki... Gelmiş geçmiş bütün elçiler içinde buna muhatap olabilecek yalnız Hz. İsa var, fakat onun sorusu ayrı.

Görünenler ve Hakikat

2004-11-30T00:23:00.000-08:00

Kişinin malı sadaka sebebiyle eksilmez. Bir kula haksız zulüm
yapılır o da sabrederse, Allah onun izzetini (dünya ve ahirette) mutlaka artırır.
Tirmizi, 2326

Hiçbir şey bizim gördüğümüzle sınırlı değil... Bir yanda ilk anda görünenler var, öte yanda da hakikatler... Herşeyin ardında şu aklın çözemediği nice hikmetler var...

Değilse, sadaka vermekle malımız eksilir, birileri bizi zulüm etti mi de zelîl olur idik.

30:39 İnsanların malları artsın diye verdiğiniz riba Allah katında artmaz; Allah'ın yüzünü dileyerek verdiğiniz zekat ise kat kat artıranlardır.

2:276 Allah ribayı eksiltir, sadakaları arttırır. Allah nankör
günahkarı sevmez.

Görünüşte tezat var: Haksız aldıkça azalıyor, Allah için verdikçe artıyor. Üstelik bu azalış ve artış sadece sevabında değil, bu dünyada da...

Hamdolsun...

Rabbim basiret ve ferâsetimizi arttırsın. Eşyanın hakikatini bize bildirsin. Âmin.

Gerçek Zenginlik

2004-11-29T00:38:00.000-08:00

Hz. Ebu Hureyre (ra) anlatıyor. Rasulullah (salât ve selam ona) dediler ki: Allah Teala şöyle buyurdu:
"Ey ademoğlu! Kendini ibadetine ver, gönlünü zenginlikle doldurayım, fakrını kapayayım. Böyle yapmazsan ellerini meşguliyetle doldururum, fakrını da kapamam."
Tirmizi, 2467

Kul ancak O'nu vekil edinmeli. Ancak yüzünü O'na döndürmeli. Ancak O'ndan yardım istemeli. Bir vakitler insan için en büyük yoksunluğun ne olabileceğini düşünmüş, nihayetinde de maddi yoksunlukların Allah-u âlem, paylaşıldıkça azalacağına vehmedip, en büyük yoksunluğun bir insanın garib kalması, kendini kimselere anlatamaması, hâlden bir türlü haber verememesi olduğuna karar vermiş idim. Ne eksik düşünce... Demek insan gönlünü O'na tam bağlarsa fakr diye bir şey zaten kalmazmış.

Şimdi bu hadise ilişkin iletebileceğim hoş bir not daha var. Dün akşam Kitab'ımızın genelde hangi kelimelerle tarif edildiğini arıyordum. O Hak kelâmıydı, rehberdi, yol gösterici idi, korunmuş idi, hikmet dolu idi, şifa idi, Allah'ın kuvvetli ipi, aydınlatan nuru, en muazzam lütfu idi... Saymakla bitmez. Bu bağlamda bir de karşıma şöyle bir rivayet [1] çıktı:

El-qur-ânu gînen
lâ fakre ba'dehû
velâ gînen dûnehû

"Kur'an-ı Kerim zenginliktir.
Onu elde ettikten sonra fakirlik yoktur onun sahibine.
O olmadığı zaman da, insanın zenginliği yoktur."

Vesselam.

[1] Bu sözün sahih kaynaklarda olup olmadığından emin değilim. Ama rivayet zincirinden bakarsak, Enes'den (ra) Hatib-i Bağdâdî, Taberânî ve diğer kaynaklar, İbn-i Abdil-Ber rivayet etmişler. Taberânî bildiğim kadarıyla hadis değil siyer kaynağı olduğu için sıhhat konusunda bu notu ekleyeyim istedim.

Döngü

2004-11-26T00:18:00.000-08:00

Kime dua kapısı açılmış ise ona rahmet kapıları açılmış demektir.
Tirmizî, Daavât 112, (3542)

Dua, Rabbimizle bizim aramızda ne hoş bir buluşma... Bazen karşılığını gördüğümüz, bazen hiç göremediğimiz, ama her seferinde O'nun hikmetinden asla sual sormayıp, O'ndan yine O'na sığındığımız sermayemiz...

Mevlânâ Hz.'nin şu beyiti aklımdan hiç çıkmıyor:

Aşk odu evvel düşer mâşuka, sonra âşıka,
Şem'i gör ki, yanmadan yandırmadı pervâneyi

Aşk ateşi önce sevilene düşer, ondan sevene geçer. Muma bak ki, önce kendisi yandı, sonra pervaneyi yaktı.

Bari dua edelim de, Rabbimiz bizleri sevdiği ve rahmetine erdirdiği kullarından eylesin. Âmin.

Tam da bu noktada, bir ayet-i kerimenin de yeri geliyor elbette:

3:31(Ey Rasûlüm!) De ki: "Allah'ı seviyorsanız bana uyun ki,
Allah da sizi sevsin ve günahlarınızı bağışlasın. Çünkü Allah çok bağışlayan ve merhamet edendir."

Şu döngüyü sizler de hissedebiliyor musunuz: Bir hadis-i şeriften yola çıkmış idik. Kulun duası aynı zamanda Allah'ın rahmeti demekti. Durduk ve dua ettik, Rabbimiz bizi sevsin rahmet etsin diye. Derken Rabbimizin sözünü işittik: Rasule (salât ve selam ona) uymak gerekti ki, O da bizi sevsin. Peki, Rasul'umuz (salât ve selam ona) ne demişti? Ah, evet, aynı noktadaydık. Ama artık o koca daireyi aşıp da başlangıç noktamıza varmıştık.

İçiyle Dışıyla

2004-11-20T04:03:00.000-08:00

Sizden biri içiyle dışıyla Müslüman olursa, yaptığı her bir hayır en az on mislinden, yedi yüz misline kadar sevabıyla yazılır. İşlediği her bir günah da sadece misliyle yazılır.
Müslim, İman 205

"İçiyle dışıyla müslüman olursa..."

İçiyle dışıyla...

Esasında baksak, dille ikrarımız bile "Şahadet ederim ki..." diye başlıyor. Dile kolay...

Aklıma hemen Hucurat 14 geliyor:

(Bedevî) Araplar (gelip): "Îman ettik" dediler. De ki: "Siz îman etmediniz, (fakat) 'müslüman olduk' deyin. Henüz îman kalplerinize (tam) girmedi. Eğer Allah'a ve Rasûlü'ne itaat ederseniz, O amelleriniz(in sevâbın)dan hiç bir şeyi eksiltmez. Çünkü Allah, çok bağışlayıcı, çok merhamet edendir."

Cenâb-ı Hak bizi ihlastan, samimiyetten, her daim murakabe ve muhasebeden ayırmasın.

Hadisin bir de esas vurgusu var tabii: Sevapların kat-be-kat, günahların ancak misliyle karşılık görmesi meselesi... Allah-u Teâlâ'nın lütfu ne geniş... Hamdolsun.

İki Söz

2004-11-18T03:04:00.000-08:00

İki kelime vardır, bunlar dile hafif, terazide ağır, Rahmân'a
da sevgilidirler: Subhânallâhi vebihamdihî, Subhânallâhil-'azîm.
Müslim, 2694

Bayram sabahı Süleymaniye'de karşımdaki direkte bu hadis yazılı idi. Çok meşhur ve anlam dolu bu hadis, aynı zamanda Buhari'deki son söz olmakla da ünlü. Arapçası muhteşem, hatırlaması çok kolay olduğu için ben de tekrarlıyorum:

kelimetân
habîbetân iler-rahmân
hafîfetân 'alel-lîsân
saqîletân fil-mîzân
subhânallâhi vebihamdihî
subhânallâhil-'azîm

iki söz:
Rahmân'a sevgili
dile hafif
terazide ağır

Bu iki sözün tercümesi ise mümkün değil:
"Hamd ile Allah'ı tesbih, Yüce Allah'ı tesbih"
şeklinde anlam verebiliriz, aynı kelimeleri kullanarak.

Durduğumuz yerde tesbih alışkanlığı (çoğunlukla) olmadığı için, bu iki sözü ezberleyip (arada bir) namazlarda rukû halinde okuyabiliriz.

subhânallâhi vebihamdihî subhânallâhil-'azîm

Orta Yol

2004-11-16T04:02:00.000-08:00

Orta yolu tutunuz. Amellerinizi kemâle yaklaştırınız. Sabah,
akşam ve bir parça da gece çalışınız. İtidalden ayrılmayınız, maksada erişirsiniz.
Buhâri, Kitabul-İman, 37; Neseî 8/121,122

Sırf insanın fiilleri değil karakter özellikleri dahi potansiyel olarak zıt sonuçları içinde barındırabiliyor. Aynı eğilimler bir yandan çok güzel şeylere vesile olabilirken, aşırılığa gidildiğinde hep bir takım "yan etkiler" başgöstermeye başlıyor. Bu hadisin ilk cümlesi bana hayatta dengeleri tutturmaya özen göstermek gerektiğini söylüyor.

İkinci cümleye şükrediyorum. Sırf sonuca odaklanan bir yaklaşım görmüyorum burada. İşin nasıl yapıldığı da önemli... Dilerim amellerimiz kemâle yaklaşır.

Tasavvuf erbabınca meşhur bir dua cümlesiyle son vereyim satırlarıma:
Allâhumme ente maqsûdî veridâke matlûbî
“Allah'ım, maksûdum Sen'sin ve isteğim ancak Senin rızandır”

Vesselam.

Günümüz bir hadisle aydınlansın

2004-11-13T15:41:00.000-08:00

From: korunmuskitap@gmail.com To: tesnim@googlegroups.com Date: Sat, Nov 13 2004 3:41 pm
Üzerime Ramazan'a veda etmenin garip bir hüznü çöktü. Bir Ramazan da böylece bitti... Güzel zamanlardı... Dilerim, herkesin bayramı da güzel geçer...

Geleyim bir düşünceme: Eğer grubumuz da paylaşmayı arzu ederse, sizlere elimden geldiğince haftada birkaç gün bir hadis-i şerif ve/veya onların bende bıraktığı izleri ileteyim istiyorum. Yalnız, eğer yazılırsa bu "izler" ancak iki-üç cümle olacak; o da o hadis üzerine sadece bir-iki dakikalığına düşündükten sonra akla gelen ilk çağrışımlar... Maalesef fazlası değil...

Aslında o hadislerin hepsi zaten elimizin altında; ya kitap ciltlerinde, ya CD'lerde, veyahut da internette duruyorlar. Ancak basit cümlelerle dahi olsa, o sözleri kendi pencerimizden anlama ve yorumlama gayretinin, "ahlâkı Kitabımız" olan Rasul'un (SAV) hâlini kendi hayatlarımıza yansıtmada -Allahu a'lem- bize destek verebileceğini düşünüyorum.

Selamlarımla,

__l